Na budowach zdarzają się różne sytuacje. Jedną z trudniejszych dla inżynierów i stron umowy jest moment, gdy inwestor – zamiast przeprowadzić odbiór – odmawia w ogóle przystąpienia do czynności odbiorowych.
Na pierwszy rzut oka może to wyglądać na formalny problem, ale w praktyce takie zachowanie może mieć realny wpływ na proces budowlany, harmonogram płatności oraz kwestie odpowiedzialności z tytułu rękojmi.
Potencjalna korzyść braku odbioru
Często wydaje się, że brak odbioru działa na niekorzyść strony wykonawczej. Paradoksalnie jednak sytuacja ta może przynieść pewne korzyści, wynikające bezpośrednio z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 563 § 1 Kodeksu cywilnego:
W przypadku umów zawieranych między przedsiębiorcami uprawnienia z tytułu rękojmi wygasają, jeżeli kupujący (tu: inwestor) nie zbadał rzeczy (robót) w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach (robotach) tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy (wykonawcy) o wadzie.
W przypadku robót budowlanych takim przyjętym „czasem i sposobem” badania jakości jest przeprowadzenie odbioru.
Jeżeli inwestor – mimo zgłoszenia gotowości – przez tygodnie lub miesiące nie przystępuje do odbioru, można argumentować, że roboty nie zostały należycie zbadane, co ma znaczenie dla rękojmi i dalszych roszczeń.
Istotne reguły dotyczące odbiorów
Dwie kluczowe zasady warto pamiętać:
- Jeżeli w umowie nie określono terminów odbioru, inwestor powinien przystąpić do niego niezwłocznie po zgłoszeniu gotowości.
- Przystąpienie do odbioru jest obowiązkiem, a nie prawem inwestora. Nawet jeśli uważa, że roboty są wadliwe, powinien pojawić się na spotkaniu i formalnie odmówić przyjęcia prac.
Brak przystąpienia do odbioru = brak zbadania robót = potencjalny wpływ na rękojmię i cały proces budowlany.
Wyroki do wykorzystania przez inżynierów
Przydatne cytaty z orzecznictwa:
Odbiór niezwłocznie po zgłoszeniu
„Odbiór powinien nastąpić niezwłocznie po oddaniu (zaofiarowaniu) dzieła przez przyjmującego zamówienie, chyba że dłuższy termin wynika z umowy lub jest uzasadniony charakterem podlegającego odbiorowi dzieła.”
wyr. SA w Gdańsku z 10.06.2019 r., V AGa 239/18
Odbiór = obowiązek inwestora
„Jeżeli wykonawca zgłosił zakończenie robót budowlanych, inwestor obowiązany jest dokonać ich odbioru. W protokole z tej czynności stanowiącym pokwitowanie spełnienia świadczenia i podstawę dokonania rozliczeń stron, niezbędne jest zawarcie ustaleń poczynionych m.in. co do jakości wykonanych robót, w tym ewentualny wykaz wszystkich ujawnionych wad wraz z ewentualnymi terminami ich usunięcia lub oświadczeniem inwestora o wyborze innego uprawnienia przysługującego mu z tytułu odpowiedzialności wykonawcy za wady ujawnione przy odbiorze.”
wyr. SN z 05.03.1997 r., II CKN 28/97
Wady nie wyłączają obowiązku odbioru
„Zgłoszenie przez wykonawcę zakończenia robót obliguje inwestora do ich odbioru, a sam fakt istnienia wad i usterek nie uprawnia do odmowy odbioru obiektu wykonanego zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej. Odmowa odbioru jest uzasadniona jedynie w przypadku, gdy przedmiot zamówienia został wykonany niezgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej lub wady są na tyle istotne, że obiekt nie będzie się nadawał do użytkowania.”
wyr. SA w Krakowie z 19.12.2019 r., I AGa 523/18
Podsumowanie
Odmowa przystąpienia do odbioru robót to sytuacja trudna i często stresująca w procesie budowlanym, ale nie zawsze działa na niekorzyść którejkolwiek ze stron. Może mieć realny wpływ na harmonogram, płatności oraz kwestie odpowiedzialności z tytułu rękojmi.
Warto pamiętać, że przystąpienie do odbioru jest obowiązkiem inwestora, a nie jego prawem, a brak reakcji może rodzić konsekwencje dla całego procesu budowlanego, niezależnie od tego, czy reprezentujesz inwestora, wykonawcę czy pełnisz rolę inżyniera nadzorującego.